Δήμος Λυρκείας

.Το πεδινό τοπίο έχει μετασχηματισθεί πια σε ορεινό. Το αργιλώδες χώμα του κάμπου λίγο-λίγο αλλάζει σε κοκκινωπά πετρόχτιστα, κατάλληλα για αμπέλια, ελιές, και τα περίφημα καπνά, που καλλιεργούνται εδώ στην πεδιάδα της Λυρκείας.

Η Λυρκεία (με 837 κατοίκους στην απογραφή του 1951 και 613 κατά την απογραφή του 1991), άλλοτε Κάτω Μπέλεσι και πρωτεύουσα σήμερα του δήμου Λυρκείας, έχει πάρει το όνομά της από την προϊστορική πολιτεία Λύρκεια ή Λυγκεία.

Τα λείψανα της πόλης αυτής και μέρος από τα τείχη της υπάρχουν κοντά στο σημερινό χωριό ΒΑ πάνω σ' ένα λόφο, που λέγεται κι αυτός Παλιοκαστράκι και θα τον περάσουμε, όταν πάρουμε τη διακλάδωση που οδηγεί στο Κεφαλόβρυσο.

Το χωριό της Λυρκείας είναι χτισμένο ανηφορικά, έχει 779 κατοίκους, και είναι ένα από τα πιο αξιόλογα και φιλόπονα χωριά της Αργολίδας.

Οι κάτοικοί του, οι Μπελεσιώτες, αξιοποιούσαν πάντοτε τα αποδοτικά τους χώματα με τη γεωργία, τις ελιές και τα καπνά και ανέκαθεν έστρεφαν τα παιδιά τους προς τα γράμματα, για να ξεφύγουν από τις δύσκολες συνθήκες ζωής.

Περνώντας τη Λυρκεία θα πάρουμε τη διακλάδωση για το χωριό Δούκα Βρύση και θα συναντήσουμε παίρνοντας τις στροφές του δρόμου από κοντά τα τείχη της ακρόπολης της προϊστορικής Λυγκείας μέσα στην άγρια βλάστηση.

Σ' αυτή τη θέση επιζεί ο θρύλος της Υπερμήστρας, της μοναδικής από τις 50 θυγατέρες του Δαναού, που παράκουσε την πατρική διαταγή να σκοτώσει τον πρωτοξάδελφό της και άντρα της την πρώτη νύχτα του γάμου τους. Από εδώ ασφαλής ο Λυγκέας, ο άντρας της, άναψε το δαυλό να την καθησυχάσει πως είναι σώος κι εκείνη με τον ίδιο τρόπο του απάντησε από τη "Λάρισα", το κάστρο του Αργους.

Ο Παυσανίας, που βρήκε τη Λύρκεια, μας πληροφορεί πως η Λύρκεια, γνωστή από τα προϊστορικά χρόνια, που πήρε το όνομά της από το Λύρκο που την έχτισε, ήταν έρημη τα χρόνια της εκστρατείας των Ελλήνων στην Τροία, γι' αυτό και δεν την αναφέρει ο Όμηρος.

Καπετάν Γιαννάκος Δαγρές οπλαρχηγός από την Καρυά Αργολίδας.

Ο Γιαννάκoς Δαγρές και ο αδελφός του Θανάσης είχαν χρηματίσει προεπαναστατικά κλέφτες. Με την έναρξη της επανάστασης του 1821 οργάνωσαν δικό τους σώμα από Καρυώτες και άλλους ντόπιους και πολέμησαν τους Τούρκους.

Έτσι, τους συναντάμε να συμμετέχουν και αυτοί στην πολιορκία της Τριπολιτσάς. Στις 10 Αυγούστου 1821 βρίσκονταν στο χωριό Λουκά έξω από την Τρίπολη, όπου δέχτηκαν αιφνιδιασμό από τούρκικο ασκέρι.

Ο Γιαννάκoς πρόλαβε με τους πιο πολλούς στρατιώτες του και χώθηκε σε μια σπηλιά, όπου οι Τούρκοι προσπάθησαν να βάλουν φωτιά, ρίχνοντας από ψηλά κλαδιά στο στόμιο.

Πιεζόμενοι όμως από άλλους Έλληνες, αναγκάστηκαν να κάμουν πίσω και τότε πέρασε κι ο Γιαννάκoς Δαγρές στην αντεπίθεση, και οι Τούρκοι δεχόμενοι από παντού χτυπήματα και προπαντός στη Γράνα, έπαθαν μεγάλη ζημιά.

Ο αδερφός του, όμως, ο Θανάσης δεν τον ακολούθησε στη σπηλιά, φοβούμενος προφανώς μην εγκλωβιστεί, μέχρι που κυκλώθηκε από τους Τούρκους και για να μη συλληφθεί, αυτοπυροβολήθηκε. Έπεσαν επίσης και οι δεκατρείς σύντροφοί του.

Ο Γιαννάκoς Δαγρές έλαβε μέρος και σ' άλλες μάχες και πολέμησε εναντίον των Αιγυπτίων του Ιμπραήμ μέχρι τέλους.

Ο Φωτάκος γράφει στ' απομνημονεύματά του πως όταν έπεσε η Τριπολιτσά, ο Δαγρές τιμώρησε με θάνατο τον κoτζάμπαση Σωτηράκη Κουγιά, ο οποίος ήταν προδότης και είχε αποκαλύψει στους πασάδες της Τρίπολης το μυστικό της Φιλικής Εταιρείας. Έτυχε να πέσει κατά την άλωση στα χέρια του κι αφού του έκοψε τ' αυτιά και τον βασάνισε, τον σκότωσε.

Οι Καρυώτες, τιμώντας τη μνήμη και την προσφορά του Γιαννάκου στην υπόθεση της ελευθερίας του γένους, του έφτιαξαν προτομή στο χωριό τους, που βρίσκεται στην αυλή της εκκλησίας του Ιωάννου Προδρόμου.

Πηγή: www.lirkia.gr